ლაშარელა / გრ?გოლ აბაშ?ძე (1 ნაწ?ლ?) » სრულყოფილება ხელმისაწვდომია


 
 
 


ლაშარელა / გრ?გოლ აბაშ?ძე (1 ნაწ?ლ?)

ავტორი: mariami 4-07-2012, 19:06, ნახეს: 1625

Share
1
ლაშარელა / გრ?გოლ აბაშ?ძე (1 ნაწ?ლ?)
გ რ ? გ ო ლ ა ბ ა შ ? ძ ე


ლ ა შ ა რ ე ლ ა

ვა?, შენ ქალაქო, რომელსა შ?ნა
მეფე შენ? ჭაბუკ!
ეკლეს?ასტე


თავ? პ?რველ?
ლაშარ?ს გორზე

_ შოთა?ს?ა, რუსთველ?ს! ღამ?სმთევლებ? შეჩოჩქოლდნენ და გალავანს მ?აწყდნენ: ხმელგორზე
ცხენოსნებ? ამოდ?ოდნენ, წ?ნ ლურჯაზე ამხედრებულ? მეფე მოუძღოდათ.
ვ?ღაცამ შორ?თვე ?ცნო ხელმწ?ფე და «ლაშაო», აღტაცებ?თ ამო?ძახა.
ღამ?სტეხ?თა და ლოცვ?თ გაბრუებულ ხატ?ონებს «ლაშარ?» ჩაესმათ და
ძლევამოს?ლ? ღვთაებ?ს გამოცხადებ?ს სასწაულ? და?ჯერეს. ხალხ?
ჩურჩულ?თ ?მეორებდა მთ?ელთა მფარველ?სა და ლაშქრობ?ს ღმერთ?ს
სახელს და კრძალვ?თ გაჰყურებდა მათკენ მომქროლავ ფაფარგაშლ?ლ
ლურჯაზე ამხედრებულ მეფეს.
მხედრებმა ამო?ვაკეს. ხალხ? შუაზე გა?ყო, მოსულებს გზა მ?სცა და
მუხლებზე ჩა?ჩოქა.
გალავანთან და?ქვე?თეს ბრწყ?ნვალედ აღკაზმულმა ჭაბუკმა მეფემ და
მ?სმა მხლებლებმა.
სალოცავ?დან ხევ?სბერ? გამოეგება მეფეს, სანთლებ? აანთო და
დაამწყალობა... შემდეგ მეფეს რაღაც წასჩურჩულა და, თანხმობა რომ მ??ღო,
დასტურებს თვალ?თ ან?შნა.
დასტურებ? უცებ მოსწყდნენ ადგ?ლ?დან და ?მწამსვე ვ?ღაცამ ხმამაღლა
და?ძახა:
_ გზა! გზა!..
გალავანშ? ბრდღვ?ნვ?თ შემოვარდა ყელზარ?ან? კურატ?. კურატს რქებზე
ანთებულ? სანთლებ? ჰქონდა მ?კრულ? და დაფეთებულ პ?რუტყვს ოთხ?
ვაჟკაც? ჯაჭვებ?თ ძლ?ვს აკავებდა. როგორც ?ყო, მოზვერ? სასაკლაოს
ორმოსთან მ?აგდეს და ორ?ვ მხრ?დან მაგრა დაჰქაჩეს.
კურატმა ოდნავ წამო?ჩოქა და მორ?ვ?თ სქელ? კ?სერ? დაედრ?კა. 2
ხევ?სბერ? ზვარაკთან მ?ვ?და. ?ს ?ყო სანთლ?თ შუბლ? შეუტრუსა და
ზარ? მოხსნა, რომ ლაშას ხმალმაც ?ელვა და კურატ?ს თავ? მ?წაზე გაგორდა.
მეფე ხალ?ს?თ ასრულებდა მსხვერპლთშეწ?რვ?ს წესს. ?გ?
მოჯადოებულ?ვ?თ თვალებშ? შესცქეროდა ხევ?სბერს და მ?ს ნება-სურვ?ლზე
მოქმედებდა.
* * *
მსხვერპლთშეწ?რვა და დამწყალობება დასრულდა. შალვა ახალც?ხელმა
ხელ? მაღლა აღმართა და ხალხს გაჩუმება ან?შნა. ხალხ? გა?ნაბა და სმენად
?ქცა.
მეფე წ?ნ წარსდგა და შეკრებ?ლთ მოკლე ს?ტყვ?თ მ?მართა.
ომახ?ან?, ვაჟკაცურ? ხმ?თ ლაპარაკობდა საქართველოს მეფე გ?ორგ?
მეოთხე _ ლაშა. მსმენელებს ჯერ თავ?ს? ნეტარ? დედ?ს დ?დ? თამარ?ს უხვ?
წყალობა და ზრუნვა მოაგონა. მერე გულ?სტკ?ვ?ლ?თ გა?ხსენა ტახტ?საგან
ფხოველთა განდგომა და მეამბოხეთა სასტ?კ? დასჯა საქართველოს ზოგ?ერთ
თავნება ხელ?სუფალს დააბრალა. ფხოველთა სარწმუნოებას ქართველთა
ჭეშმარ?ტ? სარწმუნოება უწოდა და ამ?ერ?დან მთ?ელებს მ?ს დაცვასა და
განმტკ?ცებაშ? სრულ? მხარდაჭერა აღუთქვა.
საქართველოს ხელმწ?ფ?ს, დ?დ? თამარ?ს მემკვ?დრ?ს ს?ტყვას ხალხ?
აღტაცებ?თ ?სმენდა, ნაჭრევებ?თ დაღარულ სახეებზე ხევ?სბერებსა და
გვარ?ს მეთაურებს ს?ხარულ?ს ცრემლებ? სდ?ოდათ.
ხოლო როცა მეფემ ს?ტყვ?ს დასასრულს ლაშარ?ს ხატ?სათვ?ს მამულებ?სა
და ქონებ?ს შეწ?რვა გამოაცხადა, ხალხმა ერთბაშად ?ხუვლა, მუხლზე დაემხო
და ხელაპყრობ?თ მადლობა შეჰღაღადა.
ჯერ ხევ?სბერებ? და თემ?ს უფროსებ? მ?სწვდნენ სამთხვევად მეფ?ს
კალთას, მერე მთელ? ხალხ? ნაგუბარ? წყალ?ვ?თ და?ძრა და მეფეს ოთხ?ვ
მხრ?დან შემოადგა.
აწვებოდნენ, ერთმანეთს ასწრებდნენ, დედებ? ჩვ?ლ ყრმებს შორ?თ
?ტატებდნენ, ხე?ბრებ? და დავრდომ?ლებ? გზებს ?კაფავდნენ, მეფ?ს კალთ?ს
შეხებას ესწრაფოდნენ.
_ ლაშა! ლაშარელა! _ ?სმოდა ფეხ?სწვერებზე შემდგარ? მეფ?ს
მაცქერლებ?ს აღტაცებულ? ჩურჩულ?.
თხუთმეტ?ოდე წლ?ს გოგონას დედა ზურგშ? ამოდგომოდა და მეფ?საკენ
გზას მ?უკვლევდა. გოგონას უჭ?რდა ხალხ?ს ამ ჯგლეთაშ? მხარ?ს გატანა და
ძლ?ვსძლ?ვობ?თ, შეშ?ნებულ? მ??წევდა წ?ნ. მ?ს პ?რდაპ?რ, მეფ?ს ამალ?ს
უკან, გოლ?ათ? ვაჟკაც? ?დგა და გოგონას მ?სჩერებოდა. დარცხვენ?ლ? ქალ?
თვალს ვერ უსწორებდა ვაჟკაც?ს მზერას. სუსტ? გოგონა აქამდე, ალბათ,
ათასჯერაც გაეცლებოდა ხალხ?ს ამ ზედახორას, მაგრამ დედ?ს მტკ?ცე ხელ?
ჯ?უტად და დაჟ?ნებ?თ სწევდა წ?ნ, მეფ?საკენ. 3
უკვე სულ ახლო ?ყო.
გოგონა ფეხ?სწვერებზე შედგა, მეფეს შეხედა და, დანახულ?ს
ბრწყ?ნვალებ?თ მოხ?ბლულმა, აღტაცებ?თ ამო?ძახა:
_ ღმერთო, რა ლამაზ?ა!
რამდენ?მე კაც?ღა ჰყოფდა დედა-შვ?ლს მეფ?საგან. წამ?თ ქალ?შვ?ლმა
დედ?ს ხელ?საგან გათავ?სუფლება ?გრძნო. უკან მო?ხედა და გაოცდა: დედას
მანდ?ლ? ?სე მოეხურა, რომ სახ?ს ნაკვთ? აღარ უჩანდა, დამფრთხალ? უკან-
უკან მ??წევდა და ?ქაურობ?ს გაცლას ლამობდა.
მოულოდნელობ?თ გაოცებულ? გოგონა გაურკვეველმა შ?შმა ა?ტანა, ?ს?ც
ანგარ?შმ?უცემლად შებრუნდა და დედას გამოუდგა.
* * *
უკვე შუადღე ?ქნებოდა, სუფრებ? რომ გა?შალა. ხალხ? ხმელგორზე ვერ
დაეტ?ა, დაბლა ფერდობებს ჩაჰყვა და ჭალა თეთრ? და ლურჯ? სუფრებ?თ
აჭრელდა.
ცალ-ცალკე სუფრებზე ?სხდნენ ფშავ?ს სხვადასხვა ხევ?დან მოსულ?
მახვეწარებ?, თუშებ? და ხევსურებ?, კახეთშ? გადასახლებულ? ფხოველებ?.
უზარმაზარ? ქვაბებ?დან საკლავ?ს ოხშ?ვარ? ნ?სლად დგებოდა, მთვრალ?
დევებ?ვ?თ მ?წოლ?ლ? ვეება რუმბებ? ნელ-ნელა ?ფუკებოდა, სუფრებზე
კახურ ღვ?ნოებს მთ?ს ლუდ? და არაყ? ენაცვლებოდა.
მეფე და მ?ს? ამალა _ შალვა ახალც?ხელ? და თორღვა პანკელ?, თურმან
თორელ? და გვარამ მარგველ?, მემნ? ბოცოსძე და ბ?ბლა გურკელ?, ფხოვ?ს
თავკაცებთან და ხევ?სბერებთან ერთად, ცალკე უსხდნენ გორაკზე გაშლ?ლ
სუფრას.
აქედან ყველაფერ? ხელ?სგულ?ვ?თ ჩანდა: დაბლა გაშლ?ლ? სუფრებ?ც,
ჩარდახ?ან? ურმებ?ც, ლამაზ? ჭრელ? ხურჯ?ნებ?ც, მთ?ელთა ნა?რ-ნა?რ?
ტანსაცმელ?ც და სუფრ?დან სუფრ?საკენ წაბანდალებულ?, უკვე შემთვრალ?
მოქე?ფეებ?ც.
ყველგან თავგამეტებულ? სმა ?ყო. უწესრ?გო ყაყან? და ს?მღერა
ერთ?მეორეს ფარავდა. მხოლოდ მეფ?ს სუფრაზე სუფევდა სრულ? წესრ?გ?.
სუფრას ფხოველებ?ს ახლობელ? კაც? _ თორღვა პანკელ? თამადობდა.
კარგ გუნებაზე ?ყო თორღვა, დ?დ? ხნ?ს ნატვრა აუხდა _ ფხოველებ?
სამეფო ტახტს შეარ?გა და შემოამტკ?ცა. დ?დ? სასმ?სებ?თ სვამდა საუკეთესო
კახურ ღვ?ნოს და დაცლ?ლ ჯ?ხვებს ხევ?სბერებთან გადად?ოდა.
დ?ნჯად ?ჯდა ჩაფ?ქრებულ? ბუმბერაზ? შალვა ახალც?ხელ?. მეფ?ს
ამალაშ? ყველაზე უფროს?, შამქორ?ს გმ?რ?, ცოტას ლაპარაკობდა. დ?დრონ
სასმ?სებს ?ოლად სცლ?და, თავ?ს ადგ?ლზედ უდრტვ?ნველად ჯდებოდა და
?სევ ფ?ქრს ეძლეოდა. დროდადრო რომელ?მე თანამე?ნახე ს?მღერას4
წამო?წყებდა, ფ?ქრ?დან გამო?ყვანდა და ?ს?ც თავ?ს ძლ?ერ ბუბუნს
შეუერთებდა.
მომღერლებს თავ?ს ტკბ?ლ ხმას შესან?შნავად უწყობდა და გულ?თ
?ლხენდა თურმან თორელ?. როგორც კ? სადმე ფანდურ? გა?ჩხაკუნებდა,
ფეხზე წამოდგებოდა, მომღერლ?ს ?რგვლ?ვ შემოკრებ?ლთ შეუერთდებოდა
და ყურადღებ?თ უსმენდა ფხოველ მათქვამებს.
ერთხანს სადღაც გაჰქრა თორელ?. სუფრ?საკენ რომ მობრუნდა, ბრმა
მეფანდურეს მოუძღოდა. თვალდაშრეტ?ლ? ხევსურ? მ?წაზე ჯოხ?ს კაკუნ?თ
თავაღერ?ლ? მოჰყვებოდა მ?სთვ?ს უცნობ კარ?ს მგოსანს. სუფრას რომ
მოუახლოვდნენ, თორელმა ღვ?ნ?თ სავსე ჯ?ხვ? მ?აწოდა უს?ნათლო
მეფანდურეს.
_ მეფე ადღეგრძელე და შემდეგ ლექს? რამ გვ?თხარ, _ შესთხოვა თორელმა.
ბრმამ ფანდურ? გვერდზე მ?დო, სასმ?სს ორ?ვე ხელ? მოჰხვ?ა, და?ლოცა და
პ?რზე მო?ყუდა.
_ ?ცოცხლე! გაგ?მარჯოს! _ მადლ? გადაუხადა მეფემ. _ აბა, დაჯექ და
ლექს? გვ?თხარ, ხევსურო!
მელექსემ სასმ?ს? დაცალა, ტუჩებ? მო?წმ?ნდა და ხელ?ს ფათურ?თ
ფანდურ? მო?ძ?ა.
თორელმა ფანდურ? ხელთ ჩაუდო და უს?ნათლოს კუნძზე ჩამოჯდომა
უშველა.
_ ვაჰ, თუ მეფ?ს ღ?რს? ვერა ვთქვა! ხომ არ გამ?ჯავრდებ?ან ხემწ?ფ?ანნ?? _
ღ?მ?ლ?თ თქვა ბრმამ და გუმან?თ ლაშასკენ გა?ხედა, მაგრამ პასუხს არ
დაელოდა და ფანდურს თ?თებ? ჩამოჰკრა:
ლექსო, ამოგთქომ, ოხერო, თორო ?ქნება ვკვდებოდე
და შენ კ? ჩემად სახსოვრად სააქაოსა რჩებოდე.
გ?მღერდნენ ჩემ? სწორებ?, ფანდურ?ს ხმაზე ჰყვებოდე,
ქვეყანა მხ?არულობდეს და მე საფლავშ? ვლპებოდე.
მეფანდურე ტკბ?ლად, სევდ?ს მომგვრელად აჟღარუნებდა მთ?ს პატარა
ფანდურს და ხმას თანდათან უმაღლებდა. ეტყობოდა, საკუთარ სადარდელს,
ს?კვდ?ლ?ს გარდუვალობასა და სახელ?სა და უკვდავებ?ს წყურვ?ლს
მღეროდა მეფანდურე. ხან ს?სხლ? მოაწვებოდა და ჭარხალ?ვ?თ
წამოუწ?თლდებოდა სახე, ხან სულ გაეცრ?ცებოდა და მკვდრ?ს ფერ?
გადაეკვრებოდა.
ნეტავ?, ჩემო სახელო, დ?დხანამც ?ხსენებოდე,
ჩემო ნათქომო ს?ტყვაო, შენამც კ? გაჰქვეყნდებოდე,
სახლო, არ და?შლებოდე, ცოლო, არ გასთხოვდებოდე. 5
მღეროდა, კ? არ მღეროდა, მოთქვამდა ჯერ კ?დევ ჯანღონ?თ სავსე, უდროოდ
თვალ?ს შუქს მოკლებულ? ხევსურ? ს?ცოცხლ?ს წარმავლობაზე, კა? ყმ?ს
სახელ?სა და გმ?რობ?ს დავ?წყებაზე... მოთქვამდა და ხმადაბლა მოღუღუნე
ფანდურ? სევდ?თ ავსებდა უბედურ? ვაჟკაც?ს გულ?ს ს?ღრმ?დან ამოსულ
კვნესას.
უკანასკნელ? ს?ტყვებ? ამო?მღერა თუ ამო?გმ?ნა მელექსემ, ერთ მუხლად
კ?დევ ააჟღერა საკრავ?, მერე ფანდურ?ს ჟღრ?ალ? მ?წყდა და თავადაც
გა?ტრუნა. ყველან? დუმდნენ. აღარც მელექსე მღეროდა და აღარც ფანდურ?
ჟ?ჟ?ნებდა, ს?მღერა კ? ?სევ ჟღერდა მსმენელებ?ს ფ?ქრსა და გულ?სყურშ?.
გალურსულ? მეფანდურე უს?ნათლო თვალებ?თ გვერდზე ?ცქ?რებოდა,
ეტყობოდა, ს?მღერ?ს ზემოქმედებ?ს ძალას ანგარ?შობდა. დ?დხანს ხმა არავ?ნ
გა?ღო და დუმ?ლ? არავ?ნ დაარღვ?ა. უს?ნათლო მ?ხვდა, რომ მსმენელთა
გულ? და გონება და?პყრო, სახეზე ს?ამოვნებ?ს ღ?მ?ლ? გადაეფ?ნა, ფანდურ?
ძ?რს დადო და ერთ? ხმამაღლა ჩაახველა. მაშ?ნ კ? გამოერკვნენ მსმენელებ?
ს?მღერ?ს ჯადოსაგან და ტაშმა ოთხ?ვმხრ?ვ ?გრ?ალა.
ტაშ? და შეძახ?ლებ? რომ მ?წყნარდა, მეფემ მეფანდურეს მადლობა
გადაუხადა და ჩამოსართმევად გამოწვდ?ლ ხელშ? ოქრო ჩაუდვა.
გახარებულმა და წათამამებულმა მელექსემ ?სევ გამართა ფანდურ?.
_ ჩალხ?აუ, ათაბაგ?ს ლექს შა?ძლებ?ს? _ ხმადაბლა ?კ?თხა მეფანდურემ.
ჩალხ?ამ მეფ?სკენ გა?ხედა, მეფემ ღ?მ?ლ?თ და თავ?ს დახრ?თ მ?სცა
დასტურ?.
_ შე?ძლება! _ ნება დართო ჩალხ?ამ და კვლავ აღუღუნდა ფანდურ?.
მთაშ? ა?ჭრა მხარგრძელ?, თვალთაგან რ?სხვ?ს მთოველ?,
დახოცა, შუბზე ააგო ქალ? და ბავშვ? ფხოველ?,
შ?შ?თ ჰკრთ?ს ქართლ?, კახეთ?, ლ?ხთ?მერეთ? ყოველ?:
ვაჰ, თუ აქეთაც მობრუნდეს, უკეთესს არც ჩვენ მოველ?თ...
მოკლე ს?მღერა მალე ჩამოათავა მეფანდურემ. სუფრაზე მსხდომმა ფშავ-
ხევსურებმა ლექს? ჩამოართვეს მელექსეს და თავად განაგრძეს მთ?ს
დამრბევ?სა და ამწ?ოკებლ?ს დამც?ნავ? და გამმასხრებელ? ს?მღერა.
მეფემ, ცოტა არ ?ყოს, უხერხულობა ?გრძნო სამეფოს უპ?რველეს?
დ?დებულ?ს გამკ?ლავ? ლექს?ს მოსმენ?თ. შეკავებულ? ღ?მ?ლ?თ მოხედა ?ქ
მყოფთ, მაგრამ სხვებ?ს სახეებზე რომ გაშლ?ლ? ღ?მ?ლ? და?ნახა, შუბლ?
გაეხსნა.
ფხოველებმა ათაბაგ?ს დაც?ნვ?თ გულ? ?ჯერეს და ს?მღერა დაასრულეს.
მელექსემ ?სევ ფანდურ? მომართა. ლაშას ნაცნობ? ს?ტყვებ? მოესმა:
წარმავალ?ა ნათელ?, სულ მოსაჩვენრად ბრწყ?ნდება,
ბ?ნდ?ს ფერ?ა სოფელ?, უფრო და უფრო ბ?ნდდება,
რა არ? ჩვენ? ს?ცოცხლე, ჩ?ტ?ვ?თ გაგვ?ფრ?ნდება, 6
ჩვენს ნასახლარზეც ოდესმე ბალახ? აბ?ბ?ნდება.
მეფანდურე მეფ?ს საყვარელ ლექსს მღეროდა. ეს ლექს? თურმან
თორელ?სა ?ყო და ლაშა დარდ?ან გუნებაზე სევდ?ს უკუსაყრელად
ამღერებდა ხოლმე განუყრელ ტოლსა და კარ?ს პ?რველ მგოსანს.
მეფემ თორელ?საკენ გა?ხედა. თურმანს თავ? დაეხარა და ?მ?ს განცდ?თ
გახარებულს, რომ მ?ს? ლექსებ? ხალხ?ს სამღერლად ქცეულ?ყვნენ, სახე
წამოწ?თლებოდა.
_ ეგ ლექსებ? სულ შენ? ?ყო? _ ჰკ?თხა მეფემ უს?ნათლოს, როგორც კ?
ხევსურმა ლექს? ჩამოათავა.
_ ჩემ? პ?რველ? ?ყო, თავშ? ნათქომ, _ მ?უგო ხევსურმა და ფანდურ?ს
ჟღარუნ? შეაჩერა.
_ მხარგრძელ?ს ლექს??
_ ესა, ეს უკანასკნელ? ვ?ს?ა? _ ჩაჰკ?თხა მეფემ და ღ?მ?ლ?თ თორელს
გახედა.
_ ესეც შოთა?ს?ა, სხვ?ს ვ?ს ?ქნებ?ს?! _ გა?კვ?რვა მეფანდურემ და ხშ?რ?
ქერა წარბებ? შეჰყარა.
ახლა კ? ა?ღო თავ? თორელმა და მეფეს გულლაღად შესც?ნა:
_ მეფეებს და მგოსნებს თამარ?სა და შოთას შემდეგ ერთ? ბედ? გვაქვს:
რაოდენ? ც?ხე და არხ?ც უნდა აშენო, მეფევ, ხალხ? მა?ნც ?ტყვ?ს, თამარ?ს
ც?ხე და არხ?აო, რაოდენ? ლექს?ც უნდა ვთქვათ მგოსნებმა, ხალხ? კვლავ ასე
?ტყვ?ს, რუსთველ?სააო.
თამადა ახალ? სადღეგრძელოს სათქმელად წამოდგა. სუფრაზე კვლავ
ს?ჩუმე გამეფდა.
* * *
ლხ?ნ? გრძელდებოდა.
თვ?თონ მეფე პ?რველად ყველაფერს ხალ?ს?ანად უყურებდა და მოსწონდა
კ?დეც თავ?ს? მონაწ?ლეობა ამ დ?დ სახალხო ზე?მშ?, სანამ მ?ს სუფრაზე
მორ?გეობ?თ არ ?წყეს მოსვლა უკვე შემთვრალმა ფშავ-ხევსურებმა და თუ-
შებმა.
გრძელ-გრძელ სადღეგრძელოებს ეუბნებოდნენ და ხრ?ნწ?ან? ხმ?თ
გაჰყ?ოდნენ ს?მღერებს, სათაყვანებლად ?ხრებოდნენ და რაც უფრო
ეკ?დებოდათ სასმელ?, მ?თ უფრო მაღლა მ??წევდნენ საკოცნელად. ბოლოს
უფრო მთვრალებ? და გაბედულებ? ხ?ნკლ?ს წვენ?თა და ერბოთ? გაქონ?ლ?
ტუჩებ?თ ზედ ტუჩებზე ეკვროდნენ აზ?ზ მეფეს. 7
ცხვრ?ს ტყავ?ს, ნ?ვრ?სა და მყრალ? არყ?ს სუნ? თანდათან დაუმძ?მდა
სასახლეებ?ს კეთ?ლსურნელებას შეჩვეულ ლაშას, გულზე აზ?დებდა და თავს
ძლ?ვს ?კავებდა, რომ ?ქაურობას არ გასცლოდა.
უეცარმა საბრძოლო ყ?ჟ?ნამ და ხმლებ?ს ჩახაჩუხმა გამოარკვ?ა ლაშა-
გ?ორგ?.
ახოვან? კახელ? ხმლ?თ ?გერ?ებდა სამ? ხევსურ?ს ?ერ?შს.
მამლებ?ვ?თ აქოჩრ?ლ? ხევსურებ? გამეტებ?თ უტევდნენ შუაშ?
მომწყვდეულ ჭაბუკს.
უშველებელ?, ერთ? შეხედვ?თ, თ?თქო ტლანქ? და მოუხეშავ? ვაჟკაც?
გასაოცარ? ს?მკვ?რცხლ?თ ბრუნავდა ოთხ? ხმლ?საგან დაკვესებულ
ცეცხლშ?. ?შვ?ათ?ს ოსტატობ?თ ?ფარებდა ფარს, ელვ?სებურ? ს?სწრაფ?თ
?ც?ლებდა მტრ?ს ფრანგულს და თვ?თონაც მძლავრად ?ქნევდა თავ?ს
გველ?სპ?რულს. ხმლ?ს რამდენ?მე სხარტ? მოქნევ?თ ერთს ყურ? მ?აჭრა,
მეორეს ხმალ? გააგდებ?ნა და თანდათან სამ?ვე წ?ნ გა?რეკა...
მერე წამ?თ ფეხშ? რაღაც გაებლანდა და წა?ფორხ?ლა. ხევსურებმა
?დროვეს და გულმოცემულებმა აქეთ შემოუტ?ეს.
მარტოხელა ვაჟკაც? ნელ-ნელა შეავ?წროვეს, ?ძულებულ? გახადეს, ნაბ?ჯ-
ნაბ?ჯ, ფარ?ს ფარებ?თ და ხმლ?ს ქნევ?თ უკან დაეხ?ა.
მოჩხუბრებ?ს ?რგვლ?ვ ფართო წრედ შეკრულ?ყვნენ სე?რ?ს მაყურებლებ?.
მეფე და მ?ს? ამალა აღტაცებ?თ შეჰყურებდნენ თავგამეტებულ ბუმბერაზს,
რომელ?ც ასეთ? ღონ?თა და მოხერხებ?თ უმკლავდებოდა სამ? მთ?ელ?ს
მოძალებას.
თვ?თონ მოჩხუბარ? თავ?ს? მტრებ?ს ხელებ?სა და ფარხმალ?ს მოძრაობ?ს
მეტს ვერაფერს ხედავდა, მაგრამ ახლა, უცებ, თ?თქო რაღაც მოელანდაო,
გვერდზე გა?ხედა და ?მ დედა-შვ?ლს მოჰკრა თვალ?, დ?ლ?თ რომ მეფ?ს
კალთ?ს სამთხვევად მ??წევდნენ.
მანდ?ლ?თ თავპ?რშებურვ?ლ დედას თვალებ?ს მეტ? არაფერ? უჩანდა. ამ
კრ?ალა შავ? თვალებ?ს მზერას ?გ? მეფესა და მ?ს ამალას არ აც?ლებდა და
ხანდახან თუ გადა?ტანდა მოჩხუბრებზე.
ც?სფერკაბ?ან? გოგონა სულგანაბულ? შეჰყურებდა მოჩხუბართ. მ?ს
ბავშვურ თვალებშ? უფრო აღტაცება გამოკრთოდა, ღელავდა, ტან?ს უნებურ?
მოძრაობ?თ ახოვან? ჭაბუკ?ს მოძრაობას ?მეორებდა და მხრებზე ჩამოშლ?ლ
მანდ?ლს თ?თებ?თ აწვალებდა.
როგორც კ? ბუმბერაზმა მ?ს თვალებს თვალ? შეასწრო, ძალ?ს უჩვეულო
მომატება ?გრძნო, ლომ?ვ?თ დაბრუნდა და ?სევ ?ერ?შზე გადავ?და.
უკანდახეულ, ყურჩამოთლ?ლ მომხდურს გამეტებ?თ, მთელ? ძალ?თ მოუქნ?ა
ხმალ?, მაგრამ თავპ?რდას?სხლ?ანებულმა ხევსურმა თავ?ს? ფრანგულ?
ქვემოდან შეაგება და ფოლადმა უჩვეულოდ გა?ჟღრ?ალა.
გატეხ?ლ? ხმალ? ძ?რს დაეცა და ხმლ?ს პატრონს დაბღუჯულ? ვადაღა
შერჩა ხელშ?. 8
ხმალგატეხ?ლმა დაფ?ქრებაც ვერ მოასწრო, რომ ც?სფერკაბ?ან? გოგონას
მხრებს მანდ?ლ? მოსწყდა და მოჩხუბართა ხმლებს შორ?ს ფარფატ?თ დაეშვა.
ხმლ?ს მოსაქნევად აწვდ?ლ? ხელებ? ც?ვად დაეშვნენ დაბლა და ხალხმაც
?გრ?ალა.
პ?რველ? ლაშა მ??ჭრა და ხმალგადამტყდარ მებრძოლს გადაეხვ?ა.
ვაჟკაცობა მოუწონა, ძვ?რფას? ხმალ? მო?ხსნა და მოულოდნელობ?საგან
დაბნეულ ბუმბერაზს გაუწოდა.
_ ღ?რს? ხარ! მეფ?სა და ქვეყნ?ს სამსახურშ? გეტარებ?ნოს! _ ღ?მ?ლ?თ
უთხრა და მხრებზე ხელ? დაჰკრა.
დასაჩუქრებულმა ხმალს დახედა: ხმლ?ს ვადაზე მ?ნანქრ?თ ?ყო
გამოყვან?ლ? ცხენზე ამხედრებულ? თეთრ? გ?ორგ?. ცხენ?ს ფლოქვებქვეშ
გართხმულ? ვეშაპ?სთვ?ს შ?გ გულშ? ეძგერებ?ნა შუბ? ქართველთა
ძლევამოს?ლ მფარველს. ს?ხარულ?საგან გაოგნებულ? ჭაბუკ? ჯერ ხმალს
ემთხვ?ა, მერე მეფეს ჩაუვარდა ფეხქვეშ და მუხლებზე მოეხვ?ა. მეფემ ძლ?ვს
წამოაყენა.
_ რა გქვ?ა, ვაჟკაცო? _ შეეკ?თხა ლაშა.
_ გვარად მ?გრ?აულ? ვარ, სახელად ლუხუმს მეძახ?ან, _ მ?უგო
ბუმბერაზმა.
_ რას გემართლებოდნენ? _ თვალ?თ ან?შნა ლაშამ განზე გამდგარ, ხმლ?თ
დაკენწლ?ლ ხევსურებზე.
ხევსურებს ჯერ კ?დევ შ?შველ? ხმლებ? ჰქონდათ ხელთ, მ?წას ხმლ?ს
წვერ?თ ჩხვერდნენ და შორ?დან თვალ?თ სჭამდნენ მოს?სხლეს.
_ მამაჩემ?ს ს?სხლ? ემართათ. ჩვენ აქაურებ? ვართ. მოს?სხლეებს რომ
გავრ?დებოდ?თ, მამას კახეთშ? გავუხ?ზნ?ვართ. თხუთმეტ? წელ?ა
ველ?სც?ხეშ? ვსახლობ და დღეს პ?რველად მოვედ? ლაშარ?ს ხატ?ს
ბრძანებ?თ ჩვენს სალოცავშ?. მოს?სხარებმა დედაჩემ? ?ცნეს, ალბათ, ჩემ?
ამბავ? გამო?კ?თხეს და თავს დამესხნენ.
_ გ?ნდა, ჩემს ამალაშ? წაგ?ყვანო, ტახტ?სა და მეფ?ს მცველად დაგადგ?ნო?
_ შეეკ?თხა მეფე.
_ თუკ? ჩემს ხლებას ?კადრებთ... _ ამოდენა ს?ხარულ?საგან
ენააბორძ?კებულმა ლუხუმმა ს?ტყვ?ს დამთავრება ვეღარ მოახერხა, ?სევ
მუხლებზე დავარდა და მეფეს ფეხებ? დაუკოცნა.
მეფემ ლუხუმ? წამოაყენა, მ?ს? მოს?სხარებ?ც თავ?სკენ ?ხმო და ოთხ?ვე
სუფრ?საკენ წა?ყვანა.
ოთხთავეს ყანწებ? გაუვსეს. მეფემ მათ? შერ?გებ?სა ბრძანა და
მოს?სხლეებს ერთ?მეორე დააკოცნ?ნა.
* * *
კარგად რომ შეღამდა, სუფრა ა?რ?ა. მეფესთან ჩალხ?ა ფხოველ? მ?ვ?და და
ჩუმად ჰკ?თხა: განსვენებას ხომ არ ?ნებებო. 9
მეფე ფეხზე წამოდგა, ახალც?ხელს, მარგველსა და თორელს გაყოლა ან?შნა
და სუფრ?დან შეუმჩნევლად წავ?და. მხოლოდ ლუხუმმა შეამჩნ?ა, როგორ
გაუჩ?ნარდნენ მეფე და მ?ს? მხლებლებ? ღამებნელშ? ჩარდახ?ან ურმებთან.
ლუხუმს თვალწ?ნ სულ ?ს ც?სფერკაბ?ან? გოგონა ედგა, რომლ?ს
მანდ?ლმაც ს?კვდ?ლს გადაარჩ?ნა. ახლა, როცა სუფრაზე მეფე აღარ ?ყო, ?ქ
ყოფნა სავალდებულოდ არ მ??ჩნ?ა, შეუმჩნევლად წამოდგა და დაბლა,
ხატ?ონებ?ს სუფრებ?სკენ დაეშვა.
ველ?სც?ხელ? მახვეწრებ?ს სუფრა შორ?დანვე, ჟ?ნჟღ?ლებ?ს შუქზე
შენ?შნა. თუმცა დედა ?ქ ეგულებოდა, გულმა სხვა მხარეს გაუწ?ა და
სახელდახელოდ გამართულ თუშთა კარვ?სკენ ა?ღო გეზ?.
კარვ?ს წ?ნ უცნობ? თუშებ? უსხდნენ მ?ნდორზე გაშლ?ლ სუფრას.
შეზარხოშებულებს დაუპატ?ჟებელ? სტუმრ?ს თავზე წამოდგომა არაფრად
ეპ?ტნავათ, ცერად ახედეს, მაგრამ მასპ?ნძლობ?ს წეს? ვერ გატეხეს და
მოსულს სავსე ჯ?ხვ? მ?აწოდეს.
ლუხუმმა სასმ?ს? ჩამოართვა და ?ქაურობას თვალ? მოავლო.
_ ვ?ს ეძებ? დალ?ე! _ მკაცრად უთხრა სუფრასთან ჩაჩოქ?ლმა თუშმა და
უცნობს თვალებ? დაუბრ?ალა.
ლუხუმმა ჯ?ხვ? ასწ?ა და ?ს ?ყო მო?ყუდა, რომ დედ?ს ხმა ჩაესმა:
_ ჩემ? ლუხუმ?ა, შვ?ლებო, ჩემს საძებრად მოსულა.
მ?გრ?აულმა ყანწ? დასცალა და კარვ?სკენ გაოცებ?თ გა?ხედა: კარვ?ს
კართან ?ს ც?სფერკაბ?ან? გოგონა ?დგა თავდახრ?ლ?, რომლ?ს საგონებელმაც
?გ? აქ მო?ყვანა.
ლუხუმ?სა და ?მ გოგონას დედებ? ხელ?ხელგაყრ?ლებ? მ?სკენ
მოდ?ოდნენ. გოგონას დედას მანდ?ლ? აღარ ებურა, სანდომ?ან? სახე
სრულად მოუჩანდა და ღ?მ?ლ?თ უბრწყ?ნავდა.
_ მობრძანდ?, ლუხუმ, ქეთევან? ჩვენ? სტუმარ?ა, შენც აქეთ მობრძანდ?, _
კეკლუცად მ??წვ?ა გოგონას დედამ.
გაოგნებულ? ?დგა ლუხუმ?, ვერც ხმა ამოეღო, ვერც ადგ?ლ?დან
დაძრულ?ყო.
_ კარგ?ა, მომაგენ?, ჩვენებს დავუბარე, რომ ც?ც?ნოსთან ვ?ქნებოდ?, _
მ?ეყვავ?ლა დედა ლუხუმს, მკლავშ? ხელ? მოჰკ?და და კარვ?სკენ წა?ყვანა.
?მ კარავთან ყოფნა ლუხუმს ახლა ყველაფერს ერჩ?ვნა, მაგრამ რატომღაც
ფეხებ? მ?ს სურვ?ლს არ ემორჩ?ლებოდნენ, ბორძ?კ?თ ძლ?ვს ადგამდა და ორ
ქალს გაკავებულ?ვ?თ, თ?თქმ?ს ძალ?თ მ?ჰყავდა.
_ ლ?ლე, მოდ?, შვ?ლო, ლუხუმს მოეგებე, _ მ?მართა ქალ?შვ?ლს ც?ც?ნომ.
დარცხვენ?ლ? ლ?ლე თავს არ ?ღებდა.
ლუხუმსაც თავ? დაეხარა. უხერხულად ?დგა ბეჭბრტყელ?, მოუხეშავ?
ვაჟკაც? და ქალ?ს ხელ?ს ჩამოსართმევად მარჯვენ?ს გაწოდება ვერ
მოეფ?ქრებ?ნა.
უხმოდ ჩამოჯდა სკამზე მ?გრ?აულ?. ქალებმა საუბარ? გააბეს, მაგრამ
ლუხუმ? ვერ ა?ყოლ?ეს, ხმა ვერ ამოაღებ?ნეს გაკრძალულ ჭაბუკს. 10
_ მოსწყ?ნდა ჩვენთან შენს ვაჟს, ქეთევან, ალბათ, კაცებთან ურჩევნ?ა, _
გადაულაპარაკა ც?ც?ნომ ლუხუმ?ს დედას, ფეხზე წამოდგა და მოქე?ფე
თუშებს გასძახა:
_ უთურგა, მეფ?ს მცველ? ლუხუმ მ?გრ?აულ? თქვენ? სტუმარ?ა, მ??ღეთ
და უმასპ?ნძლეთ.
სუფრ?დან ?ს ვაჟკაც? წამოხტა, წეღან რომ თვალ?სბრ?ალ?თ უყურებდა
ლუხუმს, კარავთან ძუნძულ?თ მ?ვ?და, სტუმარს ხელ? ჩაავლო და
თანამესუფრეებ?საკენ გა?ტაცა.
* * *
გვ?ან ღამ?თ ლაშარ?ს გორ? და?ცალა. ხატ?ონებ? ჭალაშ? ჩაბარგდნენ.
მთვრალებმა და ხნ?ერებმა ძ?ლს მ?სცეს თავ?. ახალგაზრდებმა წაწლებ?
მოძებნეს და ნაბდებ? წა?ხურეს.
ახალც?ხელ?, მარგველ? და ფხოველ? გვ?ან, ნაშუაღამევს მარტონ?
ავ?დნენ ფშაურ? სახლ?ს ბანზე, გა?ხადეს და ლოგ?ნზე მ?წვნენ.
არც ერთს არ ეძ?ნა, გულაღმა დაწოლ?ლებ? ვარსკვლავებ?თ მოჭედ?ლ ცას
შეჰყურებდნენ და თავთავ?ანთ ფ?ქრს მ?ცემულნ? სდუმდნენ.
ლაშარ?ს ხევ?სბერ? ჩალხ?ა ფხოველ? არც ?სე დ?დ? ხნ?ს წ?ნათ მეფ?ს
ახლობელ? კაც? ?ყო.
ბავშვობ?დანვე სამშობლოდან გადახვეწ?ლ ჩალხ?ას მთელ? ქვეყანა
მოვლ?ლ? ჰქონდა. განათლება ანტ?ოქ?ასა და კონსტანტ?ნეპოლშ? მ?ეღო,
?ქაურ ფ?ლოსოფოსებს დამოწაფებოდა და შემდეგ ს?ნას მთაზე, ქართულ
მონასტერშ? შესდგომოდა ქადაგებას. მ?ს დამოუკ?დებელ აზროვნებასა და
თავ?სუფალ ქადაგებას უამრავ? მსმენელ? მ?ეზ?და ქვეყნ?ს ყველა კუთხ?დან
და ფხოველს მთელს წ?ნა აზ?აშ? გასჩენოდა მ?მდევრებ?.
ეკლეს??ს ავტორ?ტეტ?ს მცველებს შეუმჩნეველ? არ დარჩენოდათ
ფხოველ? ბრძენ?ს მოღვაწეობა. ჩალხ?ასათვ?ს ქადაგება აეკრძალათ,
ეკლეს??დან მოეკვეთათ და დაწყევლ?ლ? და შეჩვენებულ? ლავრ?დან
გაეძევებ?ნათ.
მას შემდეგ ჩალხ?ა ერთ ადგ?ლზე დ?დხანს გაჩერებულ? აღარავ?ს
უნახავს. მაღრ?ბსა და მაშრ?ყშ? მოგზაურობდა, თავ?ს მოძღვრებას ქადაგებდა
და ეკლეს??ს მ?ერ დევნ?ლ თავ?სუფალ ?დეებს ავრცელებდა.
ხანშ? რომ შევ?და, გულმა ადრე დაკარგულ? სამშობლოსკენ გამოუწ?ა და
ხეტ?ალ?თ დაღლ?ლმა საქართველოს მოაშურა.
სწავლულ და განათლებულ ქართველთა მფარველმა და
ხელ?სგამმართველმა თამარმა ს?ხარულ?თ მ??ღო ეკლეს??საგან უკვე
დავ?წყებულ? ბრძენ?, სარჩო-სამყოფელ? გაუჩ?ნა, კარ?ს აქ?მად დან?შნა და
ტახტ?ს მემკვ?დრ?ს აღზრდა მ?ანდო. 11
მასწავლებელმა ?მთავ?თვე და?პყრო ყრმა უფლ?სწულ?ს გულ?სყურ?
ღრმა განათლებ?თა და რა?ნდულ? კეთ?ლშობ?ლებ?თ. ?გ? მ?მზ?დველად
მოუთხრობდა მსოფლ?ოს გეოგრაფ?ასა და ?სტორ?აზე, სამშობლოსათვ?ს
თავდადებულ გმ?რებსა და რწმენ?სათვ?ს წამებულ ადამ?ანებზე, სამყაროს
დაუსაბამობაზე, ღვთაებ?ს უსასრულობასა და განუყოფლობაზე. ?გ? ?სეთ?ვე
გატაცებ?თ უამბობდა გონებაგახსნ?ლ ტახტ?ს მემკვ?დრეს ბუდასა და
ქრ?სტეს ადამ?ანურ ბუნებაზე, პლატონ?სა და არ?სტოტელეს ს?ბრძნეზე,
როგორც კე?სრ?სა და ალექსანდრე მაკედონელ?ს ფათერაკებ?თ სავსე
ცხოვრებასა და ძლევამოს?ლ ლაშქრობაზე.
მან პ?რველმა ჩაუნერგა საქართველოს მომავალ მეფეს სარწმუნოებ?სადმ?
შემწყნარებლობა, დოგმებ?სა და კანონებ?სადმ? თავ?სუფალ?
დამოკ?დებულება. მანვე დაანახვა ხალხშ? ჯერ კ?დევ ცოცხალ? წარმართობ?ს
ს?ლამაზე და ძლ?ერება.
ფხოველს ფარულად გადაცმულ? დაჰყავდა უფლ?სწულ? ლამპრობასა და
ლაზარობაზე, ?ლორობასა და ალავერდობაზე, გუდან?სა და ლაშარ?ს ხატებ?ს
დღესასწაულებზე.
ჩალხ?ა თავ?ს თავს გუდან?სა და ლაშარ?ს ხატებ?ს ყმას და მოხარკეს
ეძახდა და, თუმცა მთაშ? აღარც სახლ-კარ? გააჩნდა და აღარც ახლობლებ?,
ფხოველებს თავ?ს ნათესავებად და მოკეთეებად თვლ?და და, ცხადად თუ
ფარულად, მათ? კეთ?ლდღეობ?სა და წარმატებ?სათვ?ს ზრუნავდა.
თავად ფხოველებ? ათასგვარ ზღაპრებს ჰყვებოდნენ «თამარ დედუფლ?ს
აქ?მზე».
_ ჩალხ?ა ჯერ კ?დევ ბალღ? ?ყვ?ს, ქაჯებ რო გა?ტაც?ს. ტყვეობაშ?
ს?ცოცხლე მასძულდ?ს, თავ?ს მოკვლა ?ნატრ?ს. ქაჯებს გველთსახარშავად
ცეცხლზე ქვაბებ ედგ?ს. ჩალხ?ამ გველ შჭამ?ს, ღგონობდა მახკლავდ?ს,
ცოცხალ დარჩ?ს, გველთ ჭამ?საგან ბრძენ გახდ?ს, ფრ?ნველთა და ბალახთ ენა
?სწავლ?ს, _ ჰყვებოდნენ ფხოველებ?, თავ?ანთ თანამემამულეს
გველ?სმჭამელს ეძახდნენ და გულწრფელად სჯეროდათ, რომ ფხოველ ბრძენს
ყოველგვარ? ცოდნა და საექ?მო ხელოვნება ქაჯთა და გველთაგან ჰქონდა
ნასწავლ-შეთვ?სებულ?.
სამეფო კარზე ბევრ? ეჭვ?ს თვალ?თ უყურებდა ჩალხ?ას მოღვაწეობას.
ვარსკვლავებ?ს სათვალთვალო კოშკშ? მ?ს? ერთთავად ყოფნა, წ?რვა-
ლოცვაზე ?შვ?ათ? ს?არულ?, მაწანწალა დერვ?შებშ? აღრევა და
ხევ?სბერებთან ხშ?რ? სტუმრობა არ მოსწონდათ. «მჩხ?ბავსა» და
«მუცლ?თმეზღაპრეს» ეძახდნენ და ფარულად ღვთ?ს მგმობელობასა და
ეშმაკეულობას სწამებდნენ.
რაკ? ფხოველ?ს გასამტყუნებლად მნ?შვნელოვან? საბუთ? ხელთ არ
ჰქონდათ, ეკლეს??ს მეთაურებ? და ფხოველ?ს წარმატებ?ს გამო შურ?თ
აღძრულ? მტრებ? აშკარად ვერ ბედავდნენ უფლ?სწულ?ს საყვარელ?
აღმზრდელ?სა და კარ?ს აქ?მ?ს მხ?ლებას. 12
ასე დ?დხანს გაგრძელდებოდა და, ალბათ, ლაშას გამეფებ?ს შემდეგ
ფხოველ? მეფ?ს პ?რველ? მრჩეველ? გახდებოდა, რომ სახელმწ?ფოს და
პ?რადად ფხოველ?ს ცხოვრებაშ? მოულოდნელ? და მნ?შვნელოვან? ამბებ? არ
მომხდარ?ყო.
დ?დ? თამარ?ს ს?ცოცხლ?ს უკანასკნელ წლებშ? ფხოვ?, მთ?ულეთ? და
დ?დოეთ? აჯანყდნენ.
უმ?წაწყლო, მწ?რ მთებსა და კლდეებზე მოსახლე მთ?ელებს ბატონ? არ
ჰყავდათ. ნად?რობ?თა და მესაქონლეობ?თ საკუთარ? თავ?ც ძლ?ვს
გაჰქონდათ, წელებზე ფეხს ?დგამდნენ და ლაშქრ?სა და ტახტ?ს ბეგარას
პ?რნათლად ?ხდ?დნენ.
ბოლო დროს კახეთ?ს ერ?სთავმა წაუპოტ?ნა ხელ? მთას,
თავ?სუფლებ?სმოყვარე მთ?ელ ვაჟკაცებს დამორჩ?ლება და ყმად გახდომა
მოუნდომა. ტკბ?ლ? ს?ტყვ?თა და დაპ?რებ?თ რომ არაფერ? გაუვ?და,
ერ?სთავ? მძლავრობ?ს გზას დაადგა, მთ?ელთა სოფლებ?ს რბევასა და
აკლებას მ?ჰყო ხელ?.
მთ?ელებ? ფეხზე დადგნენ, ვ?წროებ? გაამაგრეს, ასაკლებად მოსულ?
მტრ?ს მოგერ?ებას არ დასჯერდნენ და, თავ?ს მხრ?ვ, კახეთ?ს სოფლებზე
?წყეს თავდასხმა. საქმეშ? სამეფო ხელ?სუფლება ჩაერ?ა: თავგასულ ერ?სთავს
მადა შეუკვეცა და მთაზე გაბატონებ?ს ოცნებაზე ხელ? ააღებ?ნა. მაგრამ არც
მთ?ელებ? და?ნდო, სახელმწ?ფო ბეგარა გაუდ?და და წარმართობ?ს დევნასა
და მთელს მთ?ანეთშ? ქრ?სტ?ანობ?ს ძალ?თ გავრცელებას შეუდგა. ხალხ?ს
დაუკ?თხავად წარმართულ? ხატებ?სა და სალოცავებ?ს ადგ?ლზე ეკლეს?ებ?ს
შენება გააჩაღა და ეს მშენებლობა მთ?ელებს დააკ?სრა.
?სედაც ყოველმხრ?ვ გაჭ?რვებულ მთ?ელებს მძ?მე ტვ?რთად დააწვათ
მ?უვალ მთებსა და ხეობებშ? ქვ?ს მკვ?დრ? ეკლეს?ებ?ს მშენებლობა,
ერთდროულად რამდენ?მე საყდრ?ს შენება უამრავ ფულსა და მუშახელს
მო?თხოვდა და ერთ?ცა და მეორეც ღარ?ბ მთას უნდა გაეღო.
მოსახლეობ?ს ამ უკ?დურეს შევ?წროებას ქრ?სტ?ანობაზე ერთპ?რად
ძალ?თ მოქცევა დაემატა და მთაშ? აჯანყებამ ?ფეთქა.
ჩალხ?ა ფხოველ? შორ?დანაც ახლო მონაწ?ლეობას ?ღებდა მთ?ს ამბებშ?.
პ?რველად, კახეთ?ს ერ?სთავ?ს მძლავრობ?სას, მან უშუამდგომლა
ფხოველებს მეფ?ს წ?ნაშე. როცა კახეთ?ს ერ?სთავ?ს ალაგმვ?ს შემდეგ მეფ?ს
ხელ?სუფლებამ მთ?ს კ?დევ უფრო შემომტკ?ცებ?ს მ?ზნ?თ მთ?ელთა
ბეგარ?ს მატებასა და ქრ?სტეს სჯულზე მოსახლეობ?ს მოქცევას მ?ჰყო ხელ?,
ჩალხ?ამ უკვე ვეღარაფერ? გააწყო. ვაზ?რებმა მეფ?ს გზა შეუკრეს, თამარს
მთ?ელთა უკ?დურეს? გაჭ?რვება ვერ გააცნო და, რაკ? სამართლ?სა და
მშვ?დობ?ს სახსარ? ვერ ?პოვა, სასახლ?დან გა?პარა, ამბოხებულ მთას
სათავეშ? ჩაუდგა და მათთან ერთ

კატეგორია: ხელოვნება

პატივცემულო მომხმარებელო, თქვენ შემოხვედით როგორც დაურეგისტრირებელი მომხმარებელი, გთხოვთ დარეგისტრირდეთ და შემოხვიდეთ საიტზე თქვენი სახელით.

<
  • პუბლიკაციები: 0
  • კომენტარები: 0
  • ICQ: --
14 აპრილი 2015 12:01

ხურც?ლავა ქეთ?

ციტატა
  • ჯგუფი: სტუმარი
  • რეგისტრაცია: --
 





კომენტარების დამატება

სახელი:*
ელ-ფოსტა:*
კომენტარები:
შეიყვანეთ კოდი: *